انتخاب رشته یکی از مهم‌ترین تصمیم‌هایی است که یک داوطلب کنکور می‌گیرد. مخصوصاً وقتی بین رشته‌هایی مثل مهندسی عمران و مهندسی معماری مردد هستید، فقط نگاه کردن به رتبه قبولی دانشگاه‌ها کافی نیست. باید بدانید هر رشته چه نوع درسی دارد، چه مهارت‌هایی لازم دارد، بازار کار آن چگونه است، چه روحیه‌ای برای آن مناسب‌تر است و در نهایت با رتبه‌ای که به دست آورده‌اید چه دانشگاه‌هایی برای شما واقع‌بینانه‌تر هستند.
در این راهنما تلاش کرده‌ایم انتخاب رشته عمران و معماری را از چند زاویه بررسی کنیم؛ از تفاوت عمران و معماری و بازار کار گرفته تا رتبه لازم برای قبولی مهندسی عمران و معماری و نکاتی که قبل از ثبت انتخاب رشته باید بدانید.
رتبه‌های قبولی هر سال ثابت نیستند. اعداد موجود در این مقاله برای برآورد اولیه هستند و نباید به عنوان تضمین قبولی در نظر گرفته شوند. سهمیه، منطقه، بومی‌گزینی، نوع دوره، ظرفیت رشته‌محل و انتخاب سایر داوطلبان می‌تواند نتیجه نهایی را تغییر دهد.
انتخاب رشته چیست و چرا این‌قدر اهمیت دارد؟
بعد از دریافت کارنامه کنکور، داوطلب وارد مرحله‌ای می‌شود که باید از میان رشته‌محل‌های قابل انتخاب، اولویت‌های خود را مشخص کند. این مرحله فقط به معنی پیدا کردن دانشگاهی با نام معروف نیست؛ بلکه باید بین علاقه، توانایی، رتبه، شرایط مالی، محل تحصیل، بازار کار و آینده شغلی تعادل ایجاد کرد.
ممکن است دو نفر رتبه نسبتاً مشابهی داشته باشند اما به دلیل انتخاب رشته متفاوت، نتایج کاملاً متفاوتی بگیرند. به همین دلیل عبارت‌هایی مانند «با رتبه من چی قبول میشم؟» یا «با رتبه ۵۰۰۰ ریاضی کجا قبول میشم؟» به تنهایی پاسخ قطعی ندارند.
قبل از انتخاب رشته عمران یا معماری چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
۱. فقط به اسم دانشگاه نگاه نکنید
دانشگاه مهم است، اما همه چیز نیست. کیفیت گروه آموزشی، استادان، امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی، ارتباط دانشگاه با صنعت، شهر محل تحصیل و حتی امکان پیدا کردن کارآموزی می‌توانند در تجربه تحصیل شما تأثیر زیادی داشته باشند.
۲. علاقه خودتان را جدی بگیرید
اگر فقط به دلیل اینکه شنیده‌اید عمران یا معماری بازار کار خوبی دارد وارد رشته‌ای شوید که با روحیه شما سازگار نیست، احتمالاً در سال‌های بعد دچار مشکل خواهید شد.
عمران بیشتر با محاسبات، سازه، اجرا، مصالح، خاک، راه، آب، پروژه و مدیریت ساخت ارتباط دارد؛ در حالی که معماری علاوه بر مباحث فنی، به طراحی، فضا، فرم، خلاقیت، ارائه، ترسیم و نرم‌افزارهای طراحی توجه زیادی دارد.
۳. بازار کار را با مهارت اشتباه نگیرید
مدرک دانشگاهی به تنهایی تضمین‌کننده شغل نیست. در هر دو رشته، داشتن مهارت عملی می‌تواند تفاوت زیادی ایجاد کند.
برای مثال دانشجوی عمران می‌تواند در کنار دانشگاه به سراغ نرم‌افزارهایی مانند AutoCAD، ETABS، SAFE، Revit و مهارت‌های متره، دفترفنی و کارگاه برود. دانشجوی معماری نیز می‌تواند مهارت‌هایی مانند AutoCAD، Revit، SketchUp، 3ds Max، Rhino، Photoshop و ارائه معماری را تقویت کند.
مهندسی عمران چیست؟
مهندسی عمران یکی از رشته‌های اصلی حوزه ساخت‌وساز و زیرساخت است. این رشته فقط به ساختمان محدود نمی‌شود و حوزه‌هایی مانند سازه، ژئوتکنیک، حمل‌ونقل، آب، محیط زیست و مدیریت ساخت را نیز در بر می‌گیرد.
دانشجوی عمران در طول تحصیل با موضوعاتی مانند ریاضیات مهندسی، مقاومت مصالح، تحلیل سازه‌ها، مکانیک خاک، بتن، فولاد، پی، راه‌سازی و مباحث مرتبط با ساخت‌وساز آشنا می‌شود.
گرایش‌ها و حوزه‌های مهم عمران
- مهندسی سازه
- مهندسی ژئوتکنیک و خاک و پی
- مهندسی راه و ترابری
- مهندسی آب
- مهندسی محیط زیست
- مدیریت ساخت
- مهندسی زلزله
البته ساختار گرایش‌ها و عنوان‌های آموزشی در مقاطع مختلف ممکن است متفاوت باشد و برای انتخاب رشته باید دفترچه همان سال را ملاک قرار داد.
بازار کار رشته عمران چگونه است؟
بازار کار عمران به شدت به مهارت و تجربه وابسته است. یک فارغ‌التحصیل عمران می‌تواند در شرکت‌های مشاور، پیمانکاری، کارگاه‌های ساختمانی، دفتر فنی، شرکت‌های عمرانی، پروژه‌های راه‌سازی و حوزه‌های طراحی و کنترل سازه فعالیت کند.
از جمله مسیرهای شغلی رایج می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مهندس دفتر فنی
- مهندس اجرا و کارگاه
- مهندس سازه
- مترور و کارشناس متره و برآورد
- کارشناس کنترل پروژه
- کارشناس نقشه‌برداری
- طراح سازه
- کارشناس پیمان و قراردادها
- فعالیت در شرکت‌های مشاور و پیمانکاری
گزارش‌های بازار کار نیز مشاغلی مانند مهندس ناظر، کارشناس عمران و مدیر واحد عمرانی را در این گروه شغلی قرار می‌دهند.
مهندسی معماری چیست؟
مهندسی معماری در نقطه اتصال هنر، طراحی و مهندسی قرار دارد. دانشجوی معماری علاوه بر آشنایی با مباحث فنی ساختمان، با طراحی فضا، فرم، ترکیب‌بندی، ترسیم، تاریخ معماری، مصالح، سازه و ارائه طرح نیز سروکار دارد.
بنابراین اگر تصور می‌کنید معماری فقط کشیدن نقشه ساختمان است، بهتر است قبل از انتخاب رشته با محتوای واقعی آن آشنا شوید.
در دانشگاه معمولاً با درس‌هایی مانند طراحی معماری، بیان معماری، مبانی نظری معماری، معماری اسلامی و معاصر، مصالح ساختمانی، سازه، تأسیسات، متره و برآورد و مباحث فنی ساختمان مواجه خواهید شد.
بازار کار رشته معماری
فارغ‌التحصیل معماری می‌تواند در مسیرهای مختلفی فعالیت کند؛ از طراحی ساختمان و تهیه نقشه گرفته تا طراحی داخلی، دفاتر مشاور، نظارت و مدیریت پروژه‌های معماری.
- طراحی معماری
- طراحی داخلی
- مدلسازی سه‌بعدی
- رندرینگ
- دفاتر معماری
- همکاری با شرکت‌های ساختمانی
- نظارت و همکاری در اجرای پروژه
- طراحی فضاهای شهری و محوطه
- مرمت و حوزه‌های مرتبط با معماری
دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی نیز از جمله زمینه‌های کاری معماری را طراحی، همکاری با دفاتر مشاور، مدیریت اجرایی پروژه‌های معماری و برخی فعالیت‌های شهری و ساختمانی عنوان کرده‌اند.
عمران بهتر است یا معماری؟
پاسخ این سؤال برای همه یکسان نیست.
| معیار | عمران | معماری |
|---|---|---|
| تمرکز اصلی | سازه، اجرا، زیرساخت و محاسبات | طراحی فضا، فرم و ساختمان |
| ریاضیات و محاسبات | زیاد | متوسط تا زیاد |
| خلاقیت و طراحی | کمتر | بسیار مهم |
| کارگاه و اجرا | پررنگ | پررنگ |
| نرم‌افزار | تحلیل، طراحی و نقشه‌کشی | طراحی، مدلسازی و رندر |
| ارتباط با ساخت‌وساز | بسیار زیاد | بسیار زیاد |
اگر از ریاضی و محاسبات لذت می‌برید، عمران مناسب‌تر است
اگر از حل مسئله، تحلیل، محاسبات، سازه، بتن، فولاد، خاک و کار اجرایی لذت می‌برید، احتمالاً عمران انتخاب طبیعی‌تری برای شما خواهد بود.
عمران برای کسی که دوست دارد بداند یک ساختمان چگونه ایمن طراحی و اجرا می‌شود، چگونه بارها منتقل می‌شوند و چگونه یک پروژه ساختمانی مدیریت می‌شود، جذاب‌تر است.
اگر طراحی و خلاقیت را دوست دارید، معماری را جدی بگیرید
اگر از طراحی، اسکیس، فرم، رنگ، فضا، مدلسازی سه‌بعدی و خلق ایده‌های جدید لذت می‌برید، معماری می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد.
البته معماری فقط یک رشته هنری نیست. در طول تحصیل با سازه، تأسیسات، مصالح، ساختمان و مباحث فنی نیز مواجه خواهید شد.
رتبه لازم برای قبولی مهندسی عمران چقدر است؟
یک عدد ثابت به عنوان «آخرین رتبه قبولی عمران» وجود ندارد. رتبه لازم به دانشگاه، منطقه، دوره و سال پذیرش بستگی دارد.
برای نمونه، داده‌های منتشرشده برای قبولی‌های ۱۴۰۴ نشان می‌دهد در برخی دانشگاه‌های برتر، رتبه‌های در سهمیه چندصد تا چند هزار بوده‌اند؛ برای مثال در یک جدول، مرزهای گزارش‌شده برای عمران دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه نصیر و شهید بهشتی به تفکیک مناطق متفاوت بوده است.
| دانشگاه | منطقه ۱ | منطقه ۲ | منطقه ۳ |
|---|---|---|---|
| صنعتی شریف | حدود ۹۰۳ | حدود ۴۰۳ | حدود ۳۲۰ |
| دانشگاه تهران | حدود ۱۵۳۶ | حدود ۱۲۲۲ | حدود ۷۰۴ |
| امیرکبیر | حدود ۱۶۷۱ | حدود ۱۱۵۹ | حدود ۸۵۶ |
| علم و صنعت | حدود ۲۴۳۵ | حدود ۱۴۵۵ | حدود ۹۱۶ |
اعداد جدول نمونه‌هایی از داده‌های قبولی سال‌های اخیر هستند و برای پیش‌بینی قطعی قبولی سال جاری استفاده نمی‌شوند.
رتبه لازم برای قبولی مهندسی معماری چقدر است؟
در معماری نیز شرایط مشابه است. برای دانشگاه‌های برتر، معمولاً رتبه‌های بهتر لازم است، اما برای دانشگاه‌های مختلف کشور دامنه رتبه قبولی می‌تواند بسیار گسترده باشد.
برای مثال، داده‌های منتشرشده برای سال‌های اخیر نشان می‌دهند رتبه‌های قبولی معماری دانشگاه تهران، شهید بهشتی، دانشگاه هنر، فردوسی، هنر اصفهان، شیراز، یزد، تبریز و دانشگاه‌های دیگر تفاوت قابل توجهی دارند.
در یک نمونه از داده‌های ۱۴۰۴، برای مهندسی معماری دانشگاه هنر تهران رتبه در سهمیه حدود ۱۷۳۶ در منطقه ۲ و حدود ۹۲۷ در منطقه ۳ گزارش شده است؛ این اعداد صرفاً نمونه‌های قبولی ثبت‌شده هستند و نباید به عنوان کف ثابت قبولی تلقی شوند.
با چه رتبه‌ای عمران قبول می‌شوم؟
اگر دنبال جواب سریع برای سؤال «با چه رتبه‌ای عمران قبول میشم؟» هستید، ابتدا باید رتبه در سهمیه و منطقه خود را مشخص کنید.
به صورت بسیار کلی:
- رتبه‌های خیلی خوب: امکان بررسی دانشگاه‌های برتر کشور
- رتبه‌های متوسط: امکان بررسی دانشگاه‌های معتبر مراکز استان و دانشگاه‌های صنعتی مختلف
- رتبه‌های بالاتر: امکان قبولی در بسیاری از دانشگاه‌های شهرستان‌ها، دوره‌های مختلف یا رشته‌محل‌های کم‌رقابت‌تر
در برخی داده‌های قبولی حتی رتبه‌های در سهمیه بالاتر نیز به رشته عمران در دانشگاه‌های مختلف منتهی شده‌اند؛ بنابراین صرفاً دیدن رتبه و گفتن «قبول نمی‌شوی» کار درستی نیست.
با چه رتبه‌ای معماری قبول می‌شوم؟
در معماری نیز رتبه‌های بسیار متفاوتی مشاهده می‌شود. به عنوان نمونه، داده‌های ۱۴۰۴ برای برخی دانشگاه‌ها نشان می‌دهند که رتبه‌های در سهمیه از چند صد تا چند هزار و حتی در برخی دانشگاه‌ها بسیار بالاتر گزارش شده‌اند.
بنابراین اگر رتبه‌تان آن‌قدر خوب نیست که به دانشگاه‌های برتر فکر کنید، هنوز هم بهتر است کل فهرست رشته‌محل‌ها را بررسی کنید و انتخاب‌ها را به شکل «خوش‌بینانه، منطقی و مطمئن» بچینید.
ابزار تخمین قبولی عمران و معماری
در ابزار زیر رتبه در سهمیه خود را وارد کنید. سپس منطقه و رشته موردنظر را انتخاب کنید تا یک تخمین اولیه از سطح دانشگاه‌هایی که می‌توانید بررسی کنید نمایش داده شود.
🎓 ابزار تخمین قبولی عمران و معماری
رتبه در سهمیه را وارد کنید. نتیجه فقط یک تخمین اولیه بر اساس محدوده‌های قبولی سال‌های اخیر است.
چگونه انتخاب رشته را اصولی بچینیم؟
یکی از اشتباهات رایج این است که داوطلب تمام انتخاب‌های خود را فقط از دانشگاه‌های بسیار سخت انتخاب کند. بهتر است انتخاب‌ها به سه دسته تقسیم شوند:
انتخاب‌های خوش‌بینانه
رشته‌محل‌هایی که احتمال قبولی در آنها پایین‌تر است اما با توجه به علاقه و رتبه، ارزش امتحان کردن دارند.
انتخاب‌های منطقی
رشته‌محل‌هایی که با توجه به رتبه و سوابق قبولی، شانس مناسبی برای آنها وجود دارد.
انتخاب‌های مطمئن‌تر
رشته‌محل‌هایی که احتمال قبولی در آنها بیشتر است و نباید از فهرست انتخاب‌ها حذف شوند.
هدف این نیست که تمام انتخاب‌ها را از دانشگاه‌های ضعیف یا تمام انتخاب‌ها را از دانشگاه‌های برتر پر کنیم؛ هدف این است که فهرست انتخاب‌ها از بالا به پایین منطقی چیده شود.
رتبه کشوری مهم‌تر است یا رتبه در سهمیه؟
در بررسی شانس قبولی، فقط به رتبه کشوری نگاه نکنید. رتبه در سهمیه و نوع سهمیه نیز اهمیت زیادی دارد و باید اطلاعات کارنامه خودتان را ملاک قرار دهید.
به همین دلیل وقتی می‌پرسید «با رتبه ۵۰۰۰ ریاضی کجا قبول میشم؟»، باید مشخص کنید این عدد رتبه کشوری است یا رتبه در سهمیه.
تفاوت انتخاب رشته عمران و معماری از نظر آینده شغلی
عمران و معماری هر دو به صنعت ساختمان وابسته‌اند و در پروژه‌های واقعی کنار یکدیگر کار می‌کنند؛ اما نقش آنها یکسان نیست.
در یک پروژه ساختمانی، معمار بیشتر درگیر طراحی فضا، نقشه‌های معماری، فرم و عملکرد بنا است و مهندس عمران در بخش‌هایی مانند سازه، اجرا، کنترل و مسائل فنی پروژه نقش پررنگی دارد.
به همین دلیل اگر به ساختمان و ساخت‌وساز علاقه دارید اما نمی‌دانید کدام رشته مناسب شماست، بهتر است ابتدا مشخص کنید به کدام بخش علاقه بیشتری دارید: طراحی و خلق فضا یا محاسبه، سازه و اجرا.
آیا عمران برای مهاجرت بهتر است یا معماری؟
نمی‌توان یک رشته را برای همه کشورها و همه افراد «بهتر» اعلام کرد. وضعیت بازار کار، زبان کشور مقصد، سابقه کاری، نرم‌افزارها، رزومه، دانشگاه، مدارک حرفه‌ای و قوانین هر کشور اهمیت دارند.
در هر دو رشته داشتن مهارت عملی، سابقه پروژه و توانایی کار با نرم‌افزارهای تخصصی می‌تواند برای ساختن رزومه مفید باشد.
اشتباهات رایج در انتخاب رشته
- انتخاب رشته فقط بر اساس حرف دوستان
- انتخاب رشته فقط بر اساس اسم دانشگاه
- بی‌توجهی به علاقه شخصی
- ندیدن شرایط مالی خانواده
- توجه نکردن به شهر محل تحصیل
- مقایسه رتبه کشوری به جای بررسی دقیق رتبه در سهمیه
- اعتماد کامل به یک جدول قدیمی رتبه قبولی
- پر کردن انتخاب‌ها بدون داشتن انتخاب‌های مطمئن
- انتخاب رشته صرفاً با هدف مهاجرت بدون تحقیق درباره کشور مقصد
آیا بازار کار عمران و معماری فقط به مدرک دانشگاهی بستگی دارد؟
خیر. صنعت ساختمان از آن حوزه‌هایی است که فاصله بین «مدرک داشتن» و «توانایی کار کردن» می‌تواند بسیار زیاد باشد.
یک دانشجوی عمران اگر از دوران دانشگاه با نقشه‌خوانی، کارگاه، متره، صورت‌وضعیت، دفتر فنی، نرم‌افزارهای تخصصی و استانداردهای اجرایی آشنا شود، در زمان ورود به بازار کار وضعیت متفاوتی خواهد داشت.
در معماری نیز فردی که علاوه بر درس دانشگاه، طراحی، رندر، مدلسازی سه‌بعدی، ارائه حرفه‌ای، نقشه‌های اجرایی و شناخت مصالح را یاد گرفته باشد، می‌تواند رزومه بسیار قوی‌تری بسازد.
برای انتخاب رشته عمران چه مهارت‌هایی را از همان دانشگاه یاد بگیریم؟
- AutoCAD
- ETABS
- SAFE
- Revit
- Excel
- متره و برآورد
- دفتر فنی
- صورت‌وضعیت‌نویسی
- نقشه‌خوانی
- شناخت مصالح و روش‌های اجرا
برای انتخاب رشته معماری چه مهارت‌هایی مفید است؟
- AutoCAD
- Revit
- SketchUp
- 3ds Max
- V-Ray یا موتورهای رندر مشابه
- Photoshop
- مدلسازی سه‌بعدی
- راندو و ارائه معماری
- نقشه‌های اجرایی
- شناخت مصالح و جزئیات ساختمانی
اگر بین عمران و معماری مردد هستید، این تست ساده را انجام دهید
به هر جمله‌ای که درباره شما درست است یک امتیاز بدهید.
- از حل مسائل ریاضی و فنی لذت می‌برم.
- به سازه و نحوه تحمل بار ساختمان علاقه دارم.
- کارگاه ساختمانی برایم جذاب است.
- از تحلیل و محاسبات خسته نمی‌شوم.
- به طراحی ساختمان و فضای داخلی علاقه دارم.
- از کشیدن طرح و ساخت مدل سه‌بعدی لذت می‌برم.
- ذوق بصری و علاقه به فرم و رنگ دارم.
- دوست دارم ایده خودم را در قالب یک فضای واقعی نشان بدهم.
اگر چهار مورد اول برایتان جذاب‌تر است، عمران را جدی‌تر بررسی کنید. اگر چهار مورد دوم بیشتر با شخصیت شما سازگار است، معماری می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد. اگر هر دو گروه را دوست دارید، بهتر است سرفصل دروس دانشگاهی و تجربه کاری هر دو رشته را دقیق‌تر بررسی کنید.
جمع‌بندی؛ عمران یا معماری؟
برای انتخاب بین عمران و معماری نمی‌توان فقط گفت کدام رشته «بهتر» است. انتخاب بهتر، رشته‌ای است که با علاقه، توانایی و هدف شغلی شما هماهنگ باشد.
عمران برای افرادی که به سازه، محاسبات، اجرا، پروژه‌های عمرانی و مسائل فنی علاقه دارند گزینه جذابی است.
معماری برای افرادی که به طراحی، خلاقیت، فضا، فرم، نرم‌افزارهای طراحی و ترکیب هنر و مسائل فنی علاقه دارند می‌تواند مناسب‌تر باشد.
اگر در مرحله انتخاب رشته هستید، ابتدا رتبه در سهمیه، منطقه، علاقه به رشته و شرایط دانشگاه‌ها را بررسی کنید و سپس انتخاب‌ها را در سه گروه خوش‌بینانه، منطقی و مطمئن قرار دهید.
🏗️ دنبال آینده شغلی در صنعت ساختمان هستید؟
بعد از انتخاب رشته و ورود به بازار کار، پیدا کردن متخصصان، استادکاران و نیروهای فنی مناسب اهمیت زیادی دارد.
ورود به اوستایابیسؤالات متداول انتخاب رشته عمران و معماری
عمران بهتر است یا معماری؟
به علاقه و توانایی شما بستگی دارد. عمران بیشتر فنی، محاسباتی و اجرایی است؛ معماری بیشتر بر طراحی، فضا، خلاقیت و در کنار آن مباحث فنی ساختمان تمرکز دارد.
با رتبه ۵۰۰۰ ریاضی چه رشته‌ای قبول می‌شوم؟
پاسخ به منطقه، رتبه در سهمیه، نوع دانشگاه و انتخاب‌های شما بستگی دارد. رتبه ۵۰۰۰ کشوری با رتبه ۵۰۰۰ در سهمیه یکسان نیست.
با رتبه ۱۰ هزار ریاضی عمران قبول می‌شوم؟
ممکن است در برخی دانشگاه‌ها و رشته‌محل‌ها شانس قبولی وجود داشته باشد، اما برای پاسخ دقیق باید منطقه، نوع دوره و اطلاعات همان سال بررسی شود.
با رتبه ۱۰ هزار معماری قبول می‌شوم؟
در برخی دانشگاه‌ها و رشته‌محل‌های معماری ممکن است شانس قبولی وجود داشته باشد. داده‌های سال‌های اخیر نشان می‌دهند دامنه رتبه‌های قبولی معماری بسیار متنوع است.
برای عمران ریاضی قوی لازم است؟
بله، ریاضیات و مباحث محاسباتی در عمران اهمیت دارند و در بسیاری از دروس پایه و تخصصی با آنها سروکار خواهید داشت.
برای معماری هم ریاضی لازم است؟
معماری نیز کاملاً بدون ریاضی نیست و دروس فنی، سازه، ایستایی و برخی مباحث محاسباتی دارد؛ اما در کنار آن طراحی و توانایی تجسم فضایی اهمیت زیادی دارد.
آیا رتبه‌های قبولی سال قبل برای انتخاب رشته امسال معتبر هستند؟
این رتبه‌ها برای تخمین مفید هستند اما تضمین‌کننده نیستند. حتی راهنمای انتخاب رشته مجازی سازمان سنجش نیز از اطلاعات رشته‌محل‌های سال قبل استفاده می‌کند و تأکید می‌شود که دفترچه و شرایط سال جاری بررسی شود.
منابع و مراجع
- سازمان سنجش آموزش کشور و ویژه‌نامه راهنمای انتخاب رشته
- داده‌های رتبه‌های قبولی رشته‌های ریاضی در سال‌های اخیر
- اطلاعات معرفی رشته مهندسی عمران و معماری
- گزارش‌های بازار کار حوزه عمران، معماری و ساختمان
توجه: آمار رتبه‌های قبولی و ظرفیت دانشگاه‌ها ممکن است هر سال تغییر کند. برای انتخاب رشته نهایی، دفترچه رسمی همان سال و اطلاعات سامانه سازمان سنجش باید ملاک قرار گیرد.
دیدگاه کاربران
۰